Surplus Killing (Fazla Öldürme) Olgusu: Kurtların Koyun Sürülerine Yönelik Davranışları
- MÜNÜR ŞENAY
- 20 Ağu 2025
- 1 dakikada okunur
📑 Surplus Killing (Fazla Öldürme) Olgusu: Kurtların Koyun Sürülerine Yönelik Davranışları
1. Kavramsal Çerçeve
“Surplus killing” (fazla öldürme), yırtıcı hayvanların ihtiyaç duyduklarından çok daha fazla av hayvanını öldürmeleri durumudur. Bu olgu, özellikle kurt (Canis lupus), tilki (Vulpes vulpes), gelincik (Mustela spp.) ve bazı büyük kedilerde gözlemlenir.
2. Kurtlarda Surplus Killing
Kurtlar doğada genellikle açlıklarını giderecek kadar avlanır.
Ancak koyun gibi savunmasız ve sürü halinde bulunan hayvanlara saldırdıklarında, “öldürme refleksi” sürekli tetiklenir.
Birkaç dakikada onlarca koyunu öldürmeleri mümkündür.
3. Nedenleri
Av Refleksi: Hareket eden her koyun, kurtların saldırı dürtüsünü tetikler.
Enerji Depolama İçgüdüsü: Kurtlar, doğada avlarını bazen gömer veya saklar. Fazladan öldürme, gelecekteki beslenme için bir içgüdü olabilir.
Savunmasız Av Faktörü: Doğada geyik, bizon, yaban keçisi gibi avlar karşı koyar. Koyunlar ise topluca kaçamaz ve kolay hedef olur.
Sosyal Avlanma: Kurtlar sürü halinde avlandığından, eşzamanlı saldırılar büyük kayıplara yol açar.
Öğrenilmiş Davranış: Bazı araştırmalarda, kurtların kolay av bulduklarında bu davranışı tekrarlamaya eğilimli oldukları gözlenmiştir.
4. Ekolojik ve Etolojik Perspektif
Ekolojik açıdan: Surplus killing doğada nadirdir çünkü av hayvanları güçlü ve dirençlidir.
İnsana yakın yaşam alanlarında: Çiftlik hayvanları savunmasız olduğu için sık görülür.
Etolojik açıdan (davranış bilimi): Bu durum, kurtların avcılık davranışlarının evrimsel mirasıyla açıklanır; yani biyolojik olarak “avı görünce öldürme” güdüsü besin ihtiyacından bağımsız olarak çalışır.
5. Sonuç
Kurtların koyun sürülerinde gerçekleştirdiği toplu öldürme davranışı, vahşilik değil, içgüdüsel bir avlanma mekanizmasının sonucudur. Doğal yaşamda bu davranış sınırlı kalırken, evcil hayvanların korunmasız yapısı nedeniyle insan yerleşimlerinde dramatik boyutlara ulaşır.
Yorumlar