Yatırım Yaparken Pratik Fizibilite Yöntemleri

Yatırım Yaparken Pratik Fizibilite Yöntemleri

Yazar: Münür Şenay

Giriş

Yatırım kararı, kaynakların en verimli şekilde kullanılması için titizlikle alınmalıdır. Ancak her yatırım profesyonel danışmanlarca hazırlanan yüzlerce sayfalık raporlara ihtiyaç duymaz. Özellikle küçük ve orta ölçekli yatırımlar için pratik fizibilite yöntemleri, zaman ve maliyet tasarrufu sağlayarak hızlı karar almayı mümkün kılar.

Bu makalede, yatırım öncesi yapılabilecek pratik, hızlı ve düşük maliyetli fizibilite analiz yöntemleri ele alınacaktır.

1. Gözlemsel Analiz (Yerinde İnceleme)

Bir yatırım yapılacak bölge ya da iş kolu, mutlaka sahada gözlemlenmelidir.

Uygulama:

• Rakip işletmelerin müşteri yoğunluğu gözlemlenir.

• Lokasyonun yaya ve araç trafiği incelenir.

• Bölgedeki ekonomik hareketlilik değerlendirilir.

Neden Önemli?

Gerçek zamanlı veriler, masa başı raporlardan çok daha doğru sinyaller verebilir.

2. SWOT Analizi (Güçlü, Zayıf, Fırsat, Tehdit)

Basit bir tablo ile yatırım fikrinin iç ve dış çevresel analizini yapın.

Güçlü Yönler	Zayıf Yönler
Düşük maliyet	Pazarlama tecrübesi yok
Yüksek talep	Sınırlı kaynak

Fırsatlar	Tehditler
Gelişen sektör	Yeni rakipler
Devlet desteği	Ekonomik dalgalanma

Avantajı:

Kısa sürede büyük resmi görmenizi sağlar.

3. 5N1K Soruları ile Proje Sorgulama

Yatırımı basit gazetecilik teknikleriyle sorgulayabilirsiniz:

• Ne?: Hangi yatırım yapılacak? (Emlak, kafe, ihracat?)

• Neden?: Hangi ihtiyaca cevap verecek?

• Nerede?: Lokasyon avantajı nedir?

• Ne zaman?: Ne zaman faaliyete geçecek?

• Nasıl?: Kaynak, üretim, hizmet nasıl sağlanacak?

• Kim?: Hedef müşteri kitlesi kim?

4. Kârlılık Eşiği (Break-Even Point) Hesabı

Ne kadar satış/kiralama yapılması gerektiğini bilmek yatırımın başarısı için kritiktir.

Basit Formül:

Sabit Giderler / (Birim Satış Fiyatı - Birim Değişken Gider)

Örnek:

• Sabit giderler: 100.000 TL

• Birim satış fiyatı: 500 TL

• Birim değişken gider: 300 TL

Kârlılık eşiği: 100.000 / (500 - 300) = 500 satış

Yani 500 ürün satıldığında maliyetler karşılanır.

5. Rakip Karşılaştırma Matrisi

Basit bir tabloyla rakiplerinizi analiz edin:

Kriter	Rakip A	Rakip B	Siz
Fiyat	10/10	7/10	?
Lokasyon	9/10	6/10	?
Ürün Kalitesi	8/10	9/10	?
Müşteri Sadakati	7/10	8/10	?

Sonuç:

Kendinizi konumlandırın, iyileştirme alanlarını görün.

6. Mini Anketler ve Sosyal Medya Testleri

Yatırım fikrinizi çevrenizdeki kişilere ya da sosyal medyada kısa anketlerle test edin.

Örnek Sorular:

• Bu mahallede yeni bir fırın açılırsa alışveriş yapar mısınız?

• Ayda ne kadar harcarsınız?

• Neyi farklı görmek istersiniz?

Anlık geri dönüşler, büyük verilerden bazen daha gerçekçidir.

7. Mini Deneme Yatırımı (Pilot Uygulama)

Tam ölçekli yatırım yerine küçük bir deneme yapın.

Örnek:

• Kafe açmak yerine önce bir “mobil kahve arabası” deneyin.

• E-ticarete girmeden önce sınırlı ürünle satışa başlayın.

Bu yöntemle risk düşük, öğrenme yüksektir.

Sonuç

Yatırım fizibilitesi, sadece devasa analiz raporlarıyla değil; pratik, yerinde, yaratıcı ve hızlı yöntemlerle de yapılabilir. Yukarıda sunulan yöntemler, yatırımcıya ilk adımlarda güçlü bir içgörü sunar.

Yatırıma başlamadan önce sadece para değil, düşünce, gözlem ve hesaplama yatırımı yapmak sizi uzun vadede başarıya götürür.

Pratik Notlar:

• Her yatırım fikrini yazıya dökün, zihinde kalmasın.

• Verileri kıyaslayarak değil, sorarak test edin.

• “Hissiyatla” değil, “veriyle” karar verin.